દરરોજ મસ્તુરબેશન કરવાથી કેટલો પાપ થાય છે અને તે પાપ દૂર કરવા માટે રોજ કઈ રીતે અને કેટલું પુણ્ય કરવું જોઈએ? યુવાનો માટે, તેની પાછળનું કારણ પણ સમજાવો.

General 157 views Asked 18 August, 2026

Quick Answer

પ્રશ્નમાં રહેલી ધારણા પહેલાં સુધારવી પડે : જૈન કર્મ-સિદ્ધાંતમાં પુણ્ય પાપને કાપતું નથી, એટલે 'આટલું પાપ થાય અને એ કાઢવા રોજ આટલું પુણ્ય' એવો કોઈ દર નથી. બંધાયેલું કર્મ નિર્જરાથી ખરે છે — આલોચના, પ્રાયશ્ચિત્ત, પ્રતિક્રમણ અને તપથી — અને નવું સંવરથી અટકે છે. જૈન દૃષ્ટિએ આ શીલ અને ઇન્દ્રિય-સંયમનો વિષય છે, અને એનો ઉપાય પણ ત્યાં જ છે.

Detailed Answer

પહેલાં ગણિત સુધારીએ

નવ તત્ત્વોમાં પુણ્ય અને પાપ બે અલગ તત્ત્વ છે. પુણ્ય શુભ કર્મ બાંધે છે, પાપ અશુભ — એક બીજાને ભૂંસતું નથી. બંધાયેલું કર્મ ખરે છે નિર્જરાથી : આલોચના (ગુરુ ભગવંત પાસે સરળ ભાવે કબૂલાત), એમણે આપેલું પ્રાયશ્ચિત્ત, રોજનું પ્રતિક્રમણ (દેવસિ-રાઇ, પક્ખી, ચૌમાસી, સંવત્સરી) અને તપ — બાહ્ય છ અને અભ્યંતર છ. નવો પ્રવાહ અટકે છે સંવરથી, એટલે કે નિયમ અને સંયમથી.

એટલે સાચો પ્રશ્ન 'કેટલું પુણ્ય કરવું' નથી — 'આ પ્રવાહ ક્યાંથી અટકે' છે.

વિષય ક્યાં બેસે છે

આ શીલ અને બ્રહ્મચર્યનો વિષય છે. અઢાર પાપસ્થાનકોમાં 'અબ્રહ્મ' એક પાપસ્થાનક છે, અને ગૃહસ્થ માટે ચોથું અણુવ્રત સ્વદારા-સંતોષનું છે. મુદ્દો ઇન્દ્રિય-સંયમનો છે — શરીર પ્રત્યે ધૃણાનો નહીં. પરંપરાએ આ માટે બ્રહ્મચર્યની નવ વાડો આપી છે : જે સંજોગો મનને એ તરફ ખેંચે તેમનાથી પહેલેથી અંતર રાખવું. આજની ભાષામાં — શું જોવાય છે, ફોનમાં શું આવે છે, એકાંતમાં કેટલો સમય જાય છે, અને દિવસ કેટલો ભરાયેલો છે.

યુવાનો માટે — શું કરવું, ક્રમમાં

  1. ગ્લાનિના ખાડામાં ન પડવું. અતિશય ગ્લાનિ પોતે કષાય છે અને એ પણ કર્મ બાંધે છે. ભૂલનો ખેદ જોઈએ; પોતાની જાત પ્રત્યે તિરસ્કાર નહીં. ડરીને છોડેલી ટેવ પાછી આવે છે, સમજીને છોડેલી નહીં.
  2. આલોચના — યોગ્ય ગુરુ ભગવંત પાસે સરળતાથી કહેવું અને પ્રાયશ્ચિત્ત સ્વીકારવું. શાસ્ત્રમાં આ જ પ્રથમ ઉપાય છે, અને એ કહેવાથી હલકું લાગે છે.
  3. રોજ પ્રતિક્રમણ, અને અતિચાર બોલતી વખતે ખરેખર પોતાનો દિવસ સામે રાખવો.
  4. નાનો, પળાય એવો નિયમ સમય-મર્યાદા સાથે લેવો. મોટો નિયમ લઈને તોડવા કરતાં નાનો પાળવો ચઢિયાતો છે.
  5. સંજોગો બદલવા — સ્વાધ્યાય, તપ, સેવા, વ્યાયામ, રમત અને નિયમિત સમયપત્રક. નવ વાડોનો વ્યાવહારિક અર્થ આ જ છે.

એક વાત જે ઘણી વાર છૂટી જાય છે

કર્મબંધની તીવ્રતા અધ્યવસાય પર આધાર રાખે છે — ભાવ અને કષાયની તીવ્રતા પર — ક્રિયાની ગણતરી પર નહીં. એટલે જ કોઈ આંકડો આપી શકાય નહીં, અને જે આંકડો આપે તે શાસ્ત્ર નહીં પણ અનુમાન છે. જે દિશામાં જવું છે તે નક્કી કરવું, અને રોજ થોડું આગળ વધવું — શાસ્ત્રનો ક્રમ આ જ છે.

અમારી લાઇબ્રેરીમાંથી

  • બ્રહ્મચર્ય વ્રત — જૈન શ્રેયસ્કર મંડળ (1929)
  • શ્રાવક ના બાર વ્રત તથા અન્ય નિયમો — દીપરત્નસાગર
  • સમ્યક્ત્વ મૂલ 12 વ્રત 124 અતિચાર — મલયકીર્તિવિજય

Source References

This answer is generated by JainGPT and grounded in primary Jain scriptures, commentaries and scholarly texts from our digitised library. See the cited references below and our editorial standards.

Loading references...

Was this answer helpful?

Your feedback helps more seekers find trustworthy Jain wisdom.

Comments (Loading...)

Loading comments...